Nguồn Gốc và Phong Tục của Tết Nguyên Đán

Nguồn Gốc của Tết Nguyên Đán

Nguồn gốc của Tết Nguyên Đán (Lễ hội Mùa Xuân) có thể bắt nguồn từ những lời cầu nguyện và cúng tế thu hoạch đầu năm trong thời cổ đại. Vào thời điểm đó, theo nhịp điệu nông nghiệp, người dân cúng tế trời đất và tổ tiên trong thời gian nông nhàn, cầu mong thời tiết thuận lợi và một vụ mùa bội thu trong năm tới. Theo truyền thuyết, một con quái vật hung dữ tên là "Nian" sẽ xuất hiện vào mùa đông sâu thẳm vào cuối năm. Nó hung dữ và hoạt động vào ban đêm trong khi ẩn náu vào ban ngày, phá hoại mùa màng và tấn công con người và gia súc, mang lại nhiều đau khổ cho người dân. Tình cờ, người ta phát hiện ra rằng Nian sợ màu đỏ, tiếng ồn lớn và lửa. Vì vậy, vào ngày cuối năm, họ dán câu đối đỏ, đốt pháo, thắp nến và thức khuya, và Nian hoảng sợ bỏ chạy khi nhìn thấy.

Triều đại nhà Hán là một giai đoạn quan trọng cho sự hình thành của Tết Nguyên Đán. Hoàng đế Hán Vũ Đế ban hành Lịch Thái Sơ, chính thức chỉ định ngày đầu tiên của tháng giêng âm lịch là ngày bắt đầu năm và tích hợp các phong tục cúng tế và trừ tà trước đó. Sau sự phát triển của các triều đại Đường, Tống, Minh và Thanh, Tết Nguyên Đán liên tục bổ sung các hoạt động như dán câu đối Tết, chúc Tết và đi hội chùa. Nó dần dần phát triển từ một nghi lễ cầu phúc và trừ tà thành một lễ hội quốc gia thể hiện sự mong đợi về sự đoàn tụ và tăng cường tình cảm gia đình, trở thành lễ hội truyền thống quan trọng nhất trong văn hóa Trung Quốc.

Tết Nguyên Đán là thời gian để gia đình sum họp

Những khoảnh khắc đoàn tụ của Tết Nguyên Đán nằm trong những vấn đề nhỏ nhặt hàng ngày tràn ngập sự ấm áp và cuộc sống. Vào đêm Giao thừa, cả gia đình bận rộn từ sớm: người lớn tuổi hầm các món ăn và gói bánh bao hình thỏi vàng trong bếp, trong khi quầy hàng được phủ đầy cá, gà và bánh gạo, tượng trưng cho sự dư dả năm này qua năm khác và sự may mắn; thế hệ trẻ dán câu đối Tết, dán chữ "Phúc" (có nghĩa là phúc lành) và treo đèn lồng đỏ dưới mái hiên, để không khí năm mới lan tỏa giữa sự bận rộn.

Trong bữa tối, cả gia đình ngồi quanh bàn, nâng ly trò chuyện về cuộc sống hàng ngày và chia sẻ những thành quả và kỳ vọng của năm vừa qua. Sau bữa ăn, các thành viên nhỏ tuổi hơn trong gia đình chúc Tết người lớn tuổi để nhận lì xì (tiền may mắn), và người lớn tuổi truyền lại những lời chúc bình an và suôn sẻ; trẻ em tụ tập quanh TV để xem Gala mừng Xuân, trong khi người lớn chơi mạt chược và nói về cuộc sống gần đây, lấp đầy căn phòng sáng sủa bằng tiếng cười và niềm vui.

Vào ngày đầu năm âm lịch, cả gia đình mặc quần áo mới để đi thăm họ hàng và bạn bè, trao đổi "Chúc mừng năm mới" và những lời chúc tốt đẹp. Giữa sự đoàn tụ và quan tâm, tình cảm gia đình ngày càng bền chặt.

Nguồn Gốc và Sự Phát Triển của Phong Tục Lễ Hội Đèn Lồng Năm Mới

Phong tục thưởng thức đèn lồng trong dịp năm mới có cội rễ sâu xa trong văn hóa cúng tế của tổ tiên xưa. Vào thời điểm đó, người ta tin chắc rằng "lửa có thể trừ tà". Trong thời gian nhàn rỗi vào cuối năm sau khi thu hoạch, họ sẽ đốt lửa để thờ cúng trời đất và tổ tiên, dùng ánh lửa để xua tan bóng tối và tà ma, cầu mong sự suôn sẻ trong năm tới. Sự tôn kính và thờ phượng "lửa" đã đặt nền móng cho phong tục đèn lồng—ánh lửa phát triển từ một công cụ tế lễ thành một biểu tượng văn hóa thể hiện những lời cầu nguyện cho phước lành.

Triều đại nhà Hán là một giai đoạn then chốt để đặt nền móng cho phong tục đèn lồng. Hoàng đế Hán Vũ Đế chỉ định tháng giêng âm lịch là ngày bắt đầu năm, và với sự trỗi dậy của "Lễ hội Đèn lồng" (ngày 15 tháng giêng âm lịch), việc thắp đèn lồng đã trở thành một truyền thống cốt lõi. Tương truyền, Hoàng đế Hán Minh Đế chủ trương Phật giáo. Học hỏi truyền thống Phật giáo về việc thắp đèn lồng để thờ Phật vào ngày 15 tháng giêng âm lịch, ông đã ra lệnh treo đèn lồng rộng rãi trong cả triều đình và trong dân chúng. Kể từ đó, phong tục thắp đèn lồng đã được tích hợp sâu sắc với các lễ kỷ niệm năm mới, không chỉ kế thừa ý nghĩa trừ tà và cầu phúc mà còn thêm vào ý nghĩa văn hóa của việc tôn trọng và thờ phượng Đức Phật.

Trong các triều đại Đường và Tống, phong tục đèn lồng đã bước vào thời kỳ đỉnh cao. Sự thịnh vượng của nền kinh tế xã hội đã biến nghi lễ thắp lửa đơn giản thành các lễ hội đèn lồng hoành tráng. Vào thời nhà Đường, các kinh đô như Trường An và Lạc Dương có những bánh xe đèn lồng cao tới 20 trượng (đơn vị đo chiều dài cổ của Trung Quốc, khoảng 66 mét), được trang trí bằng gấm, lụa, vàng và bạc, với 50.000 đèn lồng tụ lại thành những cây hình hoa để cả nước chiêm ngưỡng. Triều đại nhà Tống đã đưa lễ hội đèn lồng lên một tầm cao mới—các buổi trình diễn đèn lồng ở Biện Kinh, Lâm An và các thành phố khác kéo dài hàng ngày. Các nghề thủ công tinh xảo như đèn lồng xoay và đèn lồng hoa sen đã xuất hiện, và các hoạt động tương tác như câu đố đèn lồng và thơ theo chủ đề đèn lồng đã ra đời, biến lễ hội đèn lồng thành một sự kiện lễ hội kết hợp giữa sự đánh giá cao, giải trí và tương tác xã hội.

Trong các triều đại nhà Minh và Thanh, phong tục lễ hội đèn lồng năm mới đã được thiết lập và ăn sâu vào lòng người. Từ ngày đầu tiên của năm âm lịch đến Lễ hội Đèn lồng, đường phố, ngõ hẻm, vườn, đền thờ và tu viện Đạo giáo được trang trí bằng đèn lồng, trở thành những địa điểm không thể bỏ qua để gia đình sum họp và thăm họ hàng, bạn bè. Đèn lồng rồng tượng trưng cho một thời đại thịnh vượng, đèn lồng cá tượng trưng cho sự dư dả năm này qua năm khác, và đèn lồng chữ "Phúc" (phúc lành) truyền tải những mong muốn về trường thọ, sức khỏe và bình an—mỗi chiếc đèn lồng thể hiện những kỳ vọng tốt đẹp của mọi người cho năm mới.

Sau hàng ngàn năm phát triển, việc thưởng thức đèn lồng trong dịp năm mới từ lâu đã vượt qua mục đích ban đầu là cúng tế và thờ Phật, trở thành một biểu tượng văn hóa mang ý nghĩa đoàn tụ, phước lành và giải trí. Lễ hội đèn lồng Tết Nguyên Đán ngày nay kết hợp kỹ thuật thủ công truyền thống với công nghệ hiện đại, tạo ra nhiều hiệu ứng ánh sáng rực rỡ hơn, nhưng kỳ vọng về hòa bình và hòa hợp vẫn không thay đổi. Phong tục này chảy trong ánh sáng đã được khắc sâu vào ký ức Tết Nguyên Đán của người dân Trung Quốc, trở thành một kho báu văn hóa được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.